گواهی ثبت اختراع و مزایای آن

گواهی ثبت اختراع یا حق امتیاز حق انحصاری است به خاطر اختراع یا ایده ثبت‌شده به فرد مخترع یا نماینده قانونی او داده می‌شود.

تاریخ مخترعان بسیاری را در خود جای داده است؛ مخترعانی که همه ما آنها را به خاطر اختراعاتی که انجام داده‌اند و چیز جدیدی را به زندگی و دنیای ما ارائه کرده‌اند می‌شناسیم. هرچند هستند کسانی که نامشان در تاریخ گم شده و کسی دیگر نه آنها را به یاد می‌آورد و نه چیزی به نامشان ثبت شده است. اختراع در صورتی قابل حمایت است که به ثبت رسیده باشد.

در واقع اختراع ماحصل نتیجه فکر یک نفر یا چندین نفر است که برای اولین بار یک فرایند یا محصول خاصی را ارائه و به واسطه آن حل مشکل می‌کنند. در واقع این تعریف، همان توضیحی است که قانون ثبت اختراع در کشور نیز برای تعریف اختراع به کار می‌برد. حالا برای اینکه این طرح‌های نوآورانه و راهگشای شما برای همیشه همراه با نام شما در تاریخ هک شود، نیاز به ثبت شدن دارد. حتی خطر دزدیده شدن اختراع هم وجود دارد و ثبت کردن آن می‌تواند از همه این اتفاقات جلوگیری کند.

اما دقیقا ثبت اختراع به چه معنا است؟

در این کشور اگر بخواهید ثبت اختراعی به نام خودتان داشته باشید باید به کجا مراجعه کنید و چه سازمانی مسئول ارائه این گواهی است؟ اصلا به چه محصول یا فرایندی تعلق می‌گیرد؟ چه مزایایی برای فرد دارد و چه مدارکی برای دریافتش باید ارائه دهید؟ قرار است در این مطلب به جواب همه این سوالات بپردازیم.

الکساندر گراهام بل و دریافت پتنت برای تلفن

گواهی ثبت اختراع چیست؟

گواهی ثبت اختراع یا حق امتیاز که به انگلیسی به آن پتنت (Patent) می‌گویند حق انحصاری است به خاطر اختراع یا ایده ثبت‌شده به فرد مخترع یا نماینده قانونی او داده می‌شود. حالا باید ببینیم انحصار به چه معنا است؟

انحصار به یک سری حقوق منحصربه‌فردی گفته می‌شود که برای مدت معینی از طرف دولت‌ها به ازای تنظیم و افشا عمومی جزئیات معین از یک روش، جریان، عمل یا ترکیب خاصی از ماهیت در اختیار فرد قرار می‌گیرد.

به عبارت دیگر گواهی ثبت اختراع همان محافظتی است که برای شخص مخترع دربرابر دزدیده شدن، سواستفاده یا فراموش شدن اختراعش وجود دارد. این محافظت برای مدت زمان محدودی وجود دارد که معمولا 20 سال است اما ممکن است در هر کشوری متفاوت باشد. اما در هر کشوری یک معنا را می‌دهد و آن این است که طی آن مدت، اختراع نمی‌تواند بدون اجازه صاحب اختراع یا همان مخترع، مورد استفاده یا تولید قرار بگیرد.

برای اطلاعات بیشتر درباره ثبت اختراع و مراحل، قوانین و شرایط آن می‌توانید این مطلب از بلاگ نیک‌مگ را مطالعه کنید.

اختراع دارای چه ویژگی‌هایی است؟

سازمان جهانی مالکیت معنوی اختراع را محصول یا فرایندی می‌داند که راه جدیدی را برای انجام کاری ارائه دهد؛ به عبارت دیگر برای اولین بار جهت انجام کاری یا حل مشکلی معرفی شود.

حالا برای اینکه به این اختراع، گواهی ثبت اختراع تعلق بگیرد باید سه ویژگی اصلی داشته باشد. اول از همه آن محصول یا راهکار باید نوآوری داشته باشد. همچنین در کنار نوآوری باید تازگی هم داشته باشد. یعنی فردی که می‌خواهد درخواست حق ثبت اختراع بدهد باید ثابت کند که اختراعش تازگی دارد و تا زمان درخواست از آن استفاده نشده است. مورد سوم سودمندی است یعنی آن اختراعی که فرد بخواهد بابتث پتنتی را ثبت کند باید قابلیت تبدیل شدن به یک محصول یا یک فرایند صنعتی را داشته باشد.

این گواهی در ایران توسط مرکز مالکیت معنوی که وابسته به اداره ثبت اسناد و املاک است، صادر می‌شود. البته بد نیست بدانید که تاکنون قوانین مختلفی برای ثبت اختراع در ایران تصویب شده است. اولین قانون در سال 1310 و با نام قانون ثبت علائم و اختراعات تصویب شد. سپس در سال 1386 هم قانون ثبت اختراعات، طرح‌های صنعتی و علائم تجاری تصویب شد و هم اکنون همین قانون بر حمایت از اختراعات وجود دارد.

مواردی که شامل ثبت اختراع نمی‌شوند

برای همه موارد نمی‌توان گواهی ثبت گرفت. درواقع هرچیزی که فکر می‌کنید اختراع است را نمی‌توان ثبت کرد و شامل حال پتنت نمی‌شود. این موارد را در ادامه به شما معرفی می‌کنیم:

  • باتوجه به همان قانون سال 86، باید گفت که کشفیات جزو اختراع نیستند. به بیان دیگر شما نمی‌توانید برای چیزی که خودتان ایجاد نکرده‌اید و قبلا در طبیعت وجود داشته، درخواست گواهی کنید.
  • نظریه‌های علمی و روش‌های ریاضی را نمی‌توانید به عنوان اختراع ثبت کنید. درواقع شما نمی‌توانید علم و دانش را به انحصار خودتان دربیاورید.
  • طبق قانون شما نمی‌توانید منابع ژنتیکی و اجزای آن را هم به اسم خودتان به ثبت برسانید.
  • از دیگر قوانین ثبت گواهی اختراع این است که شما نمی‌توانید اختراعی که مخالف قوانین عمومی و اخلاقی جامعه‌ باشد را ثبت کنید.

مدت اعتبار گواهی ثبت اختراع

همانطور که بالاتر هم به آن اشاره کردیم، گواهی‌های ثبت اختراع معمولا به مدت 20 سال اعتبار دارند و بعد از این مدت در دسترس عموم قرار می‌گیرند. اما برای اینکه این گواهی در همین مدت 20 سال هم تداوم داشته باشد و فرد مخترع بتواند از حمایت و مزایای آن برخوردار باشد باید سالانه هزینه‌ای پرداخت کند و در غیر این صورت گواهی‌اش منقضی خواهد شد. نکته بسیار مهمی که اینجا باید به آن توجه کنید این است که در صورت دیرکرد اقساط، سازمان مربوطه مبلغی را به عنوان جریمه، جدای از هزینه اصلی، از شما می‌گیرد به همین خاطر حواستان باشد که در مدت زمان معین اقساط را پرداخت کنید. کل مبلغی که شخص (حقیقی) باید برای این 20 سال پرداخت کند، پانصد هزار تومان است.

مزایای گواهی ثبت اختراع

اینهمه تلاش و زحمت و دریافت گواهی ثبت اختراع علاوه بر برخورداری از حق انحصار بابت آن اختراع، مزایای دیگری هم دارد که در ادامه این مزایا را به شما معرفی می‌کنیم:

  1. اولین مزیتی که این پتنت‌ها دارند، همان حق انحصارشان است. یعنی اینکه کسی بدون اجازه مخترع نمی‌تواند کاری روی آن انجام دهد.
  2. همچنین زمانی که شما چیزی را به اسم خودتان ثبت می‌کنید، امکان رقابت را از سایر شرکت‌ها می‌گیرید.
  3. حق انحصار می‌تواند علاوه بر بازگشت سرمایه شما، سود بیشتری را هم نصیبتان کند.
  4. علاوه بر این، شما می‌توانید به واسطه اجازه بهره‌برداری و انتقال اختراع هم درآمد بیشتری به دست آورید.
  5. به واسطه پتنتی که دارید می‌توانید در جشنواره‌ها، سمینارها و مسابقات بین‌المللی شرکت کنید
  6. می‌توانید به بازارهای جدیدی دسترسی پیدا کنید.
  7. داشتن گواهی ثبت اختراع امکان عضویت در بنیاد ملی نخبگان و بهره‌مندی از تسهیلات آن را برای شما فراهم می‌کند.
  8. با داشتن این پتنت شما می‌توانید به راحتی با تقلیدکنندگان و سواستفاده‌گران مقابله کنید.
  9. این گواهی‌نامه تاثیر بسیاری در گذراندن دوران سربازی فرد دارد و مزایای بسیاری برایش خواهد داشت.
  10. می‌توانید از تسهیلات شرکت‌های فناوری و دانش‌بنیان استفاده کنید
  11. می‌توانید از صندوق حمایت از پژوهشگران کشور استفاده کنید.
  12. داشتن این گواهی برای گروه‌های پزشکی این مزیت را دارد که فرد از گذراندن دوره طرح معاف است.
  13. شما می‌توانید عضو انجمن دانشجویان استعدادهای درخشان شوید و از تسهیلات آن بهره‌مند شوید.
  14. گواهی ثبت اختراع عامل بسیار مهمی در تسهیل روند اخذ پذیرش جهت ادامه تحصیل در داخل یا خارج از کشور است.

به چه مدارکی برای اخذ گواهی نیاز دارید؟

برای ثبت درخواستتان و اخذ گواهی، باید به سایت مرکز مالکیت معنوی مراجعه کنید و با ایجاد حساب کاربری، فرم اظهارنامه را تکمیل و درخواست خود را ثبت کنید. برای تنظیم اظهارنامه حواستان به این موارد باشد:

  • نام و سایر اطلاعات لازم درمورد متقاضی، مخترع و نماینده قانونی او، درصورت وجود و عنوان اختراع را در اظهارنامه خود ثبت کنید.
  • درمواردی که متقاضی برای درخواست گواهی خود شخص مخترع نیست، باید مدارک دال بر سمت قانونی او همراه اظهارنامه تحویل داده شود.
  • ادعایی که در اظهارنامه درباره آن توضیح داید و می‌خواهید بابتش پتنت دریافت کنید، مختصر و گویا باشد و حداقل یک روش اجرایی برای اختراع در آن گنجانده شده باشد.

همچنین شما باید موارد زیر را هم به اداره مالکیت صنعتی ارسال کنید:

  • تصویر گواهینامه اختراع که براساس اظهارنامه‌های خارجی ثبت شده است.
  • تصویر هرگونه نامه و اخطاریه‌ای که فرد متقاضی درباره نتایج بررسی‌های انجام‌شده در مورد اظهارنامه‌های خارج دریافت کرده است.
  • تصویر هرگونه تصمیم نهایی مبنی بر رد اظهارنامه خارجی یا رد ثبت اختراع ادعاشده در اظهارنامه خارجی
  • تصویر هر تصمیم نهایی مبنی بذ بی‌اعتباری گواهینامه اختراع صادرشده براساس اظهارنامه خارجی
گواهی ثبت اختراع

سخن پایانی

اختراع، همان طرح‌های نوآورانه و ایده‌های ناب و جدیدی هستند که در قالب یک محصول یا فرایند ایجاد می‌شود و در همه جای دنیا از آن حمایت می‌شود. این حمایت به صورت اعطای حق انحصاری نسبت به اختراع به صاحب آن صورت می‌پذیرد که علاوه بر جلوگیری از دزدیده شدن آن ایده و سواستفاده از آن، مزایای بسیار دیگری را هم برای آن فرد یا حتی شرکتی که آن اختراع را انجام داده خواهد داشت.

برای بهره بردن از تمام این مزایا شما باید در اولین فرصت، اختراع خودتان را ثبت کنید و گواهی بابت ثبت آن دریافت کنید تا برای همیشه نام شما پای آن ایده هک شود. همانطور که توضیح دادیم، یک اختراع فقط در صورت ثبت شدن قابل حمایت است.

مزیت‌های یک اختراع ثبت‌شده چه برای فرد چه برای یک سازمان، قابل توجه است و حتی همین موضوع شرکت‌های بسیاری را به تکاپو انداخته تا به دست آوردن همین گواهی ثبت اختراع، به حیات و شکوفاییشان در بازار ادامه دهند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *